Frá Orðanefnd

Frá Orðanefnd - 56

Á fundi Orðanefndar LÍ þann 15. febrúar 2018 var samþykkt að gerð yrði breyting á íslenskri þýðingu á enska fræðiheitinu „glomerule“ (L. glomerulus renis), þannig að aðalheitið yrði „gaukull“ en að íslenska orðið „nýrahnoðri“ yrði skráð sem samheiti. Á næsta fundi nefndarinnar 15. mars 2018 var svo farið yfir 
 
Sjá pistil 

Frá Orðanefnd - 55

Í Íðorðasafni lækna má finna yfir 30 færslur sem innihalda enska heitið „pregnancy“. Við skoðun á þeim má sjá að orðið er notað í læknisfræðilegu samhengi um tiltekið ástand, það að kona er þunguð (tímabilið frá getnaði til fæðingar), og einnig um staðsetningu fósturs og þungunarvefja í legi eða utan legs.....
lesa meira

Frá Orðanefnd - 54

Á starfsárinu 2017 vann Orðanefnd Læknafélags Íslands að þriðja hefti sínu í ritröðinni: Orðasafn í líffærafræði. Í þetta sinn hafði verið valið að takast á við heiti í æðakerfi líkamans. 

Frá Orðanefnd - 53

Á orðanefndarfundi 26. janúar 2017 voru tekin til yfirferðar tæplega 30 samsett, læknisfræðileg heiti sem enda á viðskeytinu „stasis“. Viðskeytið sjálft hefur sérstaka færslu í Íðorðasafni lækna og eru þar birtar sjö mögulegar íslenskar þýðingar á því: -stífla, -staða, -hefting, -teppa, -tregða, stöðnun, -stöðvun.

Frá Orðanefnd - 52

Hvítblæðiheiti voru tekin fyrir á orðanefndarfundi 23. febrúar 2017. Ákveðið var að fara yfir og endurskoða þær færslur sem finna mátti með því að leita í Orðabankanum að latnesk-enska heitinu „leukemia“. Í ljós komu rúmlega 30 færslur, sem skoðaðar voru vandlega.

Frá Orðanefnd - 51

Veturinn 2015-2016 snerist vinna Orðanefndar læknafélaganna að mestu um undirbúning að útgáfu heftisins: „Orðasafn í líffærafræði - II. Líffæri mannsins“. Markmiðið var að birta þar, á ensku, íslensku og latínu, í aðskildum köflum, ýmis almenn heiti í líffærafræðinni og síðan helstu heitin í hverju líffærakerfi fyrir sig.

Frá Orðanefnd - 50

Á fundi orðanefndar í apríl 2016 var farið yfir orðalista sem tengdist hugtakinu „simulation“, á íslensku „herming“. Þjálfun í vissum þáttum klínískra fræða fer nú fram á „simulation center“, hermistöð, hermingarmiðstöð, þar sem búnaður er fyrir hendi til að herma eftir og endurtaka atvik í sjúkdómsferli og aðstæður við margvíslega klíníska viðburði, án þess að sjúklingur sé til staðar.

Frá Orðanefnd - 49

Á fundi orðanefndar í mars 2016 var meðal annars farið yfir færslur úr Íðorðasafni lækna þar sem fyrir koma latneska orðið appendix og enska orðið appendage (viðhengi). Bæði þessi orð eru notuð í samsettum heitum í líffærafræðinni og eru einnig vel þekkt í almennu ensku máli um viðbót eða viðauka.

Frá Orðanefnd - 48

Á fundi orðanefndar í febrúar 2016 var farið yfir efni í tvo fyrstu kafla væntanlegs orðasafns í líffærafræði, sem nefndin gerði sér vonir um að tilbúið yrði til útgáfu fyrir árslok. Um er að ræða annað heftið í ritaröðinni Orðasafn í líffærafræði.

Frá Orðanefnd - 47

Á fundi orðanefndar í janúar 2016 var fjallað um ýmis hljóð sem heyra má við hlustun, einkum hjarta- eða æðahlustun. Hefð er fyrir því að nota íslenska orðið „hjartahljóð“ (heart sounds) um þau eðlilegu hljóð sem heyrast frá hjartalokum við hlustun. Um leið má minna á orðið „öndunarhljóð“ (breath sounds), sem notað er um þau eðlilegu hljóð sem heyra má við lungnahlustun.

Frá Orðanefnd - 46

Á fundum orðanefndar í nóvember og desember 2015 var fjallað um ýmis orð sem tengjast líffæra- eða sjúkdómafræði hjartans. Í fjölmörgum, samsettum fræðiheitum, sem beinlínis vísa til hjarta, má gjarnan finna upprunatengingu við gríska nafnorðið „kardia“, en það merkir hjarta. Latneska nafnorðið, sem notað er sem heiti á hjartanu, er hins vegar „cor“. Það má finna í nokkrum latneskum heitum, sem enn lifa í fræðimálinu, svo sem cor primordiale (frumhjarta), cor triloculare (þríhólfa hjarta), cor quadricameratum (ferhólfa hjarta), cor bovinum (nautshjarta, uxahjarta) og cor pulmonale (lungnahjartastækkun).

Frá Orðanefnd - 45

Á orðanefndarfundi í september 2015 var fjallað um enska heitið „scope“. Það er komið úr grísku, af sögninni „skopein“ sem táknar að skoða eða athuga. Hugtakið er skilgreint þannig í Íðorðasafni lækna: Áhald eða tæki til að skoða, fylgjast með og gera viðfangsefnið sýnilegt. Íslensku heitin eru „sjá“ eða „spegill“, sem sjá má í vel þekktum heitum eins og smásjá (microscope) og kokspegill (pharyngoscope).

Frá Orðanefnd - 44

Á orðanefndarfundi í maí 2015 var einnig rætt um kynhormónaefnin androgen (efni sem hvetur til þroskunar karlkynfæra í fósturlífi og framkallar síðan og viðheldur kyneinkennum karlmanns) og estrogen (efni sem hvetur til þroskunar kvenkynfæra í fósturlífi og framkallar síðan og viðheldur kyneinkennum konu).