Orðanefnd LÍ

Pistlar

Frá Orðanefnd - 58

Á Orðanefndarfundi 15. mars 2018 var meðal annars farið yfir fræðiheiti sem innihalda ensku orðin „sign“ (L. signum) og „symptom“ (G. symptoma). Þessi tvö heiti hafa um aldaraðir verið vandlega aðgreind á grundvelli þeirra hugtaka sem að baki liggja og ritaður hefur verið fjöldi fræðilegra greina og hagnýtra bóka um þau sjúkdómsmerki, teikn (E. sign) og einkenni (E. symptom) sem gefa til kynna heilsufrávik og kvilla af einhverju tagi eða tengjast tilteknum sjúkdómum og æskilegt er að læknar þekki. Einföld lýsing á slíkri aðgreiningu er sú að „sign“ sé sjúkdómsmerki sem læknir getur greint við skoðun eða rannsókn, en að „symptom“ sé sjúkdómsmerki sem einstaklingur finnur sjálfur fyrir. Það er þó auðvitað svo að mörg sjúkdómsmerkin eru greinanleg bæði af lækni og einstaklingi sjálfum og að þau flokkast þá ýmist sem „sign“ eða „symptom“.

Sjá pistil

Um orðanefnd lækna

Orðanefnd lækna var formlega stofnuð árið 1983, en þá hafði útgáfa íðorða í læknisfræði verið í undirbúningi um nokkurra ára skeið. Í fyrstu nefndinni sátu læknarnir Örn Bjarnason, formaður, Magnús Jóhannsson og Bjarni Þjóðleifsson. Ákveðið var að gefa út íslenskt íðorðasafn lækna sem grundvallað væri á enskum orðaforða. Til hliðsjónar voru hafðar helstu læknisfræðiorðabækurnar, s.s. Blakiston´s, Stedman´s og Dorland´s. Hafist var handa um söfnun orðanna en hægt gekk í fyrstu uns ráðinn var málfræðingur í hlutastarf, Magnús Snædal, til að orðtaka og tölvuskrá orðaforðann. Íðorðin voru síðan gefin út í stafrófsröð í litlum heftum (samtals 556 bls.) eða svonefndum „stafköflum“ (A, B, C, D, E, FG, HIJK o.s.frv.).

Fleiri læknar tóku sæti í nefndinni og lögðu fram mikla vinnu við yfirlestur íðorðaskráa á reglulegum, vikulegum fundum nefndarinnar á þessum árum. Þeir voru Eyjólfur Þ. Haraldsson, Guðjón S. Jóhannesson, Helgi Þ. Valdimarsson og Jóhann Heiðar Jóhannsson. Læknafélögin tryggðu kostnað við laun starfsmannsins, sem fékk, með formlegum samningi, aðsetur og aðstöðu hjá Íslenskri málstöð. Stofnaður var Orðabókarsjóður læknafélaganna, með framlögum frá ýmsum styrktaraðilum, m.a. Búnaðarbanka Íslands, og stóð hann að mestu undir kostnaði af tölvuvinnslu.

Orðanefnd lækna var síðan formlega endurvakin í mars 2012 og í hana skipaðir Eyjólfur Þ. Haraldsson. Jóhann Heiðar Jóhannsson og Magnús Jóhannsson. Nefndin hefur haldið mánaðarlega starfsfundi og unnið af fullum krafti við endurskoðun á íðorðasafni lækna undir leiðsögn Ágústu Þorbergsdóttur, orðabankastjora. Þegar þetta er skrifað hafa rúmlega 2600 færslur verið yfirfarnar og lagfærðar.